English
“Nhận được quyết định xử phạt hành chính mà bạn cho rằng không đúng quy định pháp luật, bạn nên làm gì? Hiểu rõ quyền khiếu nại và trình tự thực hiện sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.”
| Mục lục: 1. Khiếu nại hành chính là gì? Những điều cần biết 2. Trình tự khiếu nại hành chính? 3. Thời hiệu khiếu nại hành chính |
Trong hoạt động quản lý nhà nước, không phải mọi quyết định hành chính hay hành vi hành chính đều được thực hiện đúng quy định pháp luật. Khi cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm, cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền yêu cầu cơ quan, người có thẩm quyền xem xét lại theo trình tự luật định. Vậy khiếu nại hành chính được thực hiện như thế nào, thời hiệu khiếu nại là bao lâu và cần lưu ý những gì để bảo vệ quyền lợi của mình?
1. Khiếu nại hành chính là gì? Những điều cần biết
Theo quy định của Luật Khiếu nại năm 2011, khiếu nại hành chính có thể hiểu là việc cơ quan, tổ chức, cá nhân theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó trái pháp luật, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Đây là cơ chế pháp lý nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể, đồng thời góp phần kiểm soát việc thực hiện quyền lực hành chính, bảo đảm các quyết định và hành vi của cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền được thực hiện đúng quy định pháp luật. Trong đó:
– Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành để quyết định về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể.
– Hành vi hành chính là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật.
Căn cứ khoản 8, 9 Điều 2 Luật Khiếu nại 2011 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 136/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2026)
2. Trình tự khiếu nại hành chính?
Hiện nay, quy trình khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính được quy định tại Điều 7 Luật Khiếu nại 2011.
– Khiếu nại lần đầu đến một trong những đối tượng sau:
+ Người đã ra quyết định hành chính;
+ Cơ quan có người có hành vi hành chính;
+ Khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án.
Trường hợp người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết lần đầu hoặc quá thời hạn quy định mà khiếu nại không được giải quyết thì có quyền khiếu nại lần hai.
– Khiếu nại lần hai đến một trong những đối tượng sau:
+ Thủ trưởng cấp trên trực tiếp của người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu;
+ Khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án.
Trường hợp người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại lần hai hoặc hết thời hạn quy định mà khiếu nại không được giải quyết thì có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật Tố tụng hành chính.
Trường hợp đặc biệt:
– Đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ (gọi chung là Bộ trưởng) thì khiếu nại đến Bộ trưởng hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án.
Nếu không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại của Bộ trưởng hoặc quá thời hạn quy định mà khiếu nại không được giải quyết thì có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại Toà án.
– Đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thì khiếu nại lần đầu đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án.
Trường hợp người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc hết thời hạn quy định mà khiếu nại không được giải quyết thì có quyền khiếu nại lần hai đến Bộ trưởng quản lý ngành, lĩnh vực hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án.
Trường hợp người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết lần hai của Bộ trưởng hoặc hết thời hạn quy định mà khiếu nại không được giải quyết thì có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án.
3. Thời hiệu khiếu nại hành chính
Khiếu nại lần đầu: thời hiệu là 90 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính.
Trường hợp người khiếu nại không thực hiện được quyền khiếu nại theo đúng thời hiệu vì ốm đau, thiên tai, địch họa, đi công tác, học tập ở nơi xa hoặc vì những trở ngại khách quan khác thì thời gian có trở ngại đó không tính vào thời hiệu khiếu nại.
Khiếu nại lần hai: trong thời hạn 30 ngày (vùng sâu, vùng xa đi lại khó khăn thì không quá 45 ngày), kể từ ngày hết thời hạn giải quyết lần đầu mà khiếu nại không được giải quyết, hoặc kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu mà không đồng ý.
(Căn cứ: Điều 9 và khoản 1 Điều 33 Luật Khiếu nại 2011, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 136/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2026)